Afgelopen woensdagavond presenteerde wethouder Marike de Nobel in Poppodium Phoenix het ambitiedocument Van stadsmuur tot street art: Breda's erfgoed leeft en verbindt. Een titel die aangeeft dat er niet alleen een duik in het verleden wordt genomen. Het document schetst een visie waarin erfgoed niet alleen wordt bewaard, maar vooral wordt gedeeld en vernieuwd. Breda wil erfgoed zichtbaar en voelbaar maken in het dagelijks leven van alle inwoners.
Wie over erfgoed spreekt is misschien geneigd te denken aan oude monumenten: kerktorens, kastelen, een historisch centrum met middeleeuwse gebouwen. Maar erfgoed is meer dan dat. Het omvat ook boeken, schilderijen, verzamelingen. Voorwerpen die je in een museum of buiten op straat kan tegenkomen. En dan zijn er nog de niet tastbare tradities, zoals feesten, verhalen of oude ambachten.
‘Superleuke avond’
Al deze onderdelen zijn door de gemeente Breda meegenomen in het toekomstig erfgoedbeleid. Met de presentatie van het ambitiedocument werd hierin een eerste stap gezet in Poppodium Phoenix. “Het was echt een superleuke avond”, vertelt wethouder Marike de Nobel (GroenLinks-PvdA) enthousiast. Drie thema’s met betrekking tot erfgoed kwamen hierin naar voren: “Dat is ten eerste natuurlijk bewaren. Niemand wil de Grote Kerk slopen en dat gaan we ook zeker niet doen.”
Maar bij bewaren hoort ook dat iedereen het verhaal van Breda kent. “En dat merk je, met name bij jongeren, dat dit niet altijd het geval is. Om erfgoed levend te houden wil je dat ook de jongere generatie het waardeert. Maar dan moet je die verhalen wel vertellen. En ik moet zeggen dat er voor mij ook nog nieuwe verhalen naar voren kwamen.”
“De kracht van kunstenaars’
Naast het bewaren van erfgoed zijn het beleven en delen ervan belangrijke stappen. En dat ook op nieuwe manieren. “We hebben jonge kunstenaars gevraagd om erfgoed zichtbaar te maken. Zo hebben we bijvoorbeeld KOP (Kunstenaars Ontwikkel Platform, een springplank voor startende kunstenaars) subsidie gegeven om het schilderij De Tuin der Lusten in de openbare ruimte zichtbaar te maken. Dan kon je een QR-code scannen en dan kwamen die beelden tot leven. Jongeren vinden dat leuk, je opent een QR-code en opeens beginnen er een paar vogels te fladderen.”
“Dat vind ik ook wel de kracht van kunstenaars. Die denken toch een beetje anders. Die mogen wat mij betreft echt mensen wakker schudden en zeggen: Hé, kijk nou even!”, betoogt De Nobel. “Het is leuk dat je elke dag langs de Grote Kerk loopt, maar ben je er wel eens binnen geweest en ken je de verhalen”
Erfgoedtop 3
In Breda hebben we voldoende erfgoed en dat is dus niet alleen die Grote Kerk. De Nobel moet er even over nadenken maar produceert behalve de Grote Kerk snel haar persoonlijke top 3: “Die Grote Kerk is echt het thuisgevoel. Als ik de stad inrijd denk ik: wow, de Grote Kerk. Dat is volgens mij voor iedereen het gevoel van thuis. Maar een avondje NAC is dan misschien immaterieel erfgoed, maar dat hoort er ook bij. En qua Blind Walls hebben wij zoveel in Breda. Ik denk dat wij toch wel de stad zijn met de meeste en de gaafste Blind Walls. Dat vind ik inmiddels ook erfgoed. En dan heb je natuurlijk nog carnaval. Dat is zo verweven met wie we zijn als Bredanaars.”
Beelden in mupi’s
Erfgoed genoeg dus, maar hoe je daar jongeren ook bij betrekt? Volgens de Nobel door hen te bevragen en niet op te leggen wat zij erfgoed moeten vinden. “En alles wat je nu bouwt of vastlegt is het erfgoed van de toekomst.”
De presentatie van het ambitiedocument was meteen het startschot van een zichtbaarheidscampagne om erfgoed onder de aandacht te brengen. Verspreid door de stad hangen 4 beelden in mupi’s die ook op socials te zien zijn en op de website explorebreda. Het betreft beelden met een verhaal over de Grote Kerk, Carnaval, de Blind Walls en Nac Breda.
‘De historie van Breda voor beginners’
Wie meer wil leren over de historie van Breda zou zich kunnen inschrijven voor de cursus ‘De historie van Breda voor beginners’ die in maart 2026 voor de 15e keer wordt gegeven. Broers Marcel en Gerald Dalinghaus vertellen in de Waalse Kerk de belangrijkste aspecten van de Bredase geschiedenis. Voor hun gevoel zijn zij gepasseerd bij de plannen voor het toekomstige erfgoedbeleid van Breda. “Als je langs alle kanten wat doet om Breda als historische stad in de belangstelling te krijgen, en je hoort dan: er gebeurt eigenlijk helemaal niks…”, zegt Marcel Dalinghuis. “In maart starten wij onze 15e cursus met gemiddeld 60 deelnemers, dus we hebben toch al heel wat Bredanaren op de hoogte gebracht.”
Historisch Breda staat open om alsnog een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van het Bredase erfgoedaanbod. “Zeker, we hebben ook al eens aangegeven: als mensen in Breda komen wonen, bied dit aan. Ik zou ervan uitgaan dat als mensen hier komen wonen, dat ze een soort welkomstpakketje krijgen van de gemeente met allerlei folders van organisaties, niet alleen van ons, zodat mensen weten, dit is Breda en dit is er te doen.”
‘Iedereen mag zijn verhalen delen’
De Nobel staat open voor een mogelijke bijdrage van Historisch Breda. “Dat is een mooie aanvulling. Het wordt zeer gewaardeerd wat beide heren doen. Als wethouder diversiteit en inclusie zeg ik: iedereen mag er wat mij betreft zijn en iedereen mag zijn verhalen delen. De avond bij Phoenix had ook een hele open uitnodiging voor iedereen om mee te doen aan de participatie. Misschien hebben zij die dan gemist. Maar dat betekent niet dat zij naar de toekomst toe niet een bijdrage kunnen leveren.”
Volgens historisch Breda zijn dure onderzoeken en campagnes overbodig omdat zij al een aanbod hebben. De Nobel is het daar niet mee eens. “Juist als je je alleen op het verleden richt, dan mis je mensen. Die historie is heel belangrijk om die in het heden, maar ook vooral naar de toekomst mee te nemen. En daar mag Historisch Breda heel graag aan meewerken.”
