Vanaf februari 2025 is het Hillen orgel in de Grote Kerk van Breda buiten gebruik. Het orgel vertoonde mankementen en was toe aan een grondige restauratie. De onderdelen die werden gerestaureerd in de werkplaats van de orgelbouwer, zijn terug in de kerk en worden weer ingebouwd.
Als er iemand straks blij is als het Hillen orgel weer gebruikt kan worden, dan is dat organist Aart Bergwerff. Hij zal nog even geduld moeten hebben. Pas in het najaar van 2027 ronden de orgelbouwers de klus af, naar verwachting. Wie toegang heeft tot de 22 meter hoge steiger die rond het orgel is opgebouwd en de huidige toestand van het orgel ziet, begrijpt dat wel.
Uitdagende maar lastige klus
Het Hillen orgel is vernoemd naar Jaap Hillen, die van 1949 tot 2008 organist was in de Grote Kerk. In de loop van de eeuwen is het orgel meerdere keren aangepast en uitgebreid. In 1969 werd het orgel opnieuw opgebouwd en uitgebreid. Jaap Hillen had een grote stem in de opbouw van het orgel. Ruim 50 jaar later is het tijd voor de volgende restauratie.
Orgelbouwer Bert van den Heuvel geeft een toelichting op het werk dat nog gedaan moet worden en legt uit waarom het een uitdagende maar lastige klus is. “Er was lekkage, er waren pijpen die in elkaar begonnen te zakken. Het orgel was stoffig, vuil. Het was gewoon dringend nodig dat er wat aan gedaan zou worden.”
Orgelpijpen verlengd
Het originele orgel stamt uit 1534. Het bevat zeer oude onderdelen maar ook nieuwere die bij verschillende restauraties zijn geplaatst. “Die reageren anders op de temperatuur en op de vochtigheid.” Begin 2025 is het orgel gedemonteerd. “Ook alle pijpen zijn eruit gehaald. Die zijn stuk voor stuk bekeken om te zien wat eraan gedaan moest worden. De toon van het orgel was bovendien wat te hoog.”
Om het orgel terug op de juiste toonhoogte te brengen zijn alle orgelpijpen verlengd, waarna de pijpen een voor een op exact de juiste hoogte worden gebracht. Een flinke klus want het Hillen orgel heeft om precies te zijn 3.780 pijpen, variërend van best klein tot zes meter lang.
Majestueus
Aart Bergwerff kijkt ondertussen tevreden toe op de werkzaamheden. Hij is blij met het ingevlogen reserveorgel, maar kan niet wachten tot het Hillen orgel weer bespeelbaar is. “Dat andere orgel is fantastisch, daar kunnen we ons heel goed mee redden. Maar het Hillen orgel is majestueus. Het past bij een grote stadskerk als deze in Breda. Ik zal heel blij zijn als dat straks weer functioneert.”
