De nieuwe Bredase gemeenteraad hield afgelopen donderdag zijn eerste raadsvergadering. Na een debat van ruim drie uur stemde de raad over het vervolg van de coalitievorming. Verkenner Cees Meeuwis kreeg van een meerderheid van de partijen groen licht om de coalitie verder vorm te geven.
De eerste bijeenkomst voor de nieuwe raadsleden was meteen een belangrijke: het duidingsdebat. Verkenner Cees Meeuwis lichtte zijn advies, een coalitie van VVD, GroenLinks-PvdA en D66, toe. De negen aanwezige partijen kregen gelegenheid om inhoudelijk in te gaan op het advies.
‘Een goed advies’
Voorzitter van de raadsvergadering is nog steeds burgemeester Paul Depla. Voor de zeventien nieuwe raadsleden begon hij met een uitleg over de gang van zaken tijdens raadsvergaderingen. Daarna werd snel overgegaan op het belangrijkste onderwerp: het advies van verkenner Cees Meeuwis.
Voor Meeuwis was het enige tijd geleden dat hij het woord mocht voeren in de raadzaal. “Een aantal van u zat nog op de lagere school, als ik zo eens rondkijk”, begon de 59-jarige verkenner luchtig. “Ik ben blij dat ik het advies hier mag toelichten. Ik denk namelijk dat het een goed advies is.” Ook deze onbescheiden opmerking leverde een lachsalvo op. “Ik denk dat het een goed advies is omdat het úw advies is, door mij verwoord”, nuanceerde Meeuwis.
‘Mooier en beter Breda’
Binnen de raad bestond een voorkeur voor een coalitie van drie partijen in plaats van vier, vertelde Meeuwis. Hij had gezien dat de ambitie die is opgetekend, breed gedragen wordt in de raad. “Het doel moet zijn om de stad verder te brengen, om een mooier en beter Breda te realiseren. In dat proces zijn niet alleen de doelen belangrijk, maar ook de manier waarop die gerealiseerd worden.”
Het advies van Meeuwis om een coalitie te vormen met VVD, GroenLinks-PvdA en D66 kwam hieruit voort. Niet alleen hadden deze drie partijen dezelfde doelen voor ogen, ook in de manier en het tempo waarop deze verwezenlijkt moeten worden zaten ze op één lijn. Het voornemen om de oppositie te betrekken in de plannenmakerij zag Meeuwis als de tweede reden voor zijn advies. Het vertrouwen tussen de voorgestelde partijen om onderlinge verschillen opzij te zetten was het derde argument.
‘Vreemd en te snel gelegd ei’
Na de toelichting volgde het debat waarin iedere partij vijf en later op de avond nog eens twee minuten spreektijd kreeg. Eddie Förster (VVD) kon zich als lijsttrekker van de grootste partij goed vinden in het voorstel van Meeuwis. De wens van de VVD was een ruime meerderheid van zetels. “Het is goed dat de grootste politieke stromingen in de coalitie zitten”, zei hij.
Jeroen Bruijns (CDA) sprak zijn teleurstelling uit over de beoogde coalitie waarin zijn partij, ondanks twee zetels winst, ontbreekt. Hij gebruikte de lente als metafoor en vergeleek het coalitieadvies met een vreemd en te snel gelegd ei. “De conclusies van dit verslag zijn niet te volgen. De vraag is of deze kruising wel echt een succes gaat zijn.”
Scherpe keuzes
Arjen van Drunen benadrukte dat GroenLinks-PvdA geen elitaire partij is maar een volkspartij. Om die opmerking te onderbouwen noemde hij de wijken waar GroenLinks-PvdA de grootste was: Hoge Vucht, Heuvel, Tuinzigt en Belcrum. Minder goed deed zijn partij het in de dorpen en in het zuiden van Breda, waar de VVD de meeste stemmen behaalde.
Kritische vragen kreeg hij van SP en CDA over het grootstedelijk Breda dat de formerende partijen voor ogen hebben. Voor Van Drunen is dat een stad die ruimte maakt voor betaalbare woningen, vergroening en culturele evenementen. Net als VVD en D66 wil hij scherpe keuzes maken.
‘Persoonlijk record’
“Bewoners hebben gekozen voor verandering, voor lokaal, voor zeggenschap dichter bij huis en voor inspraak”, begon Marnix van Woudenberg van het Forum voor Democratie (FvD) zijn betoog. Van Woudenberg is van mening dat de partijen met zetelwinst een rol hadden moeten krijgen in de coalitie. Förster reageerde met een sportieve vergelijking: “Heeft u ooit op de Olympische Spelen iemand die vierde werd een bronzen medaille zien krijgen, omdat hij een persoonlijk record liep?”
Inge Verdaasdonk (SP) was van mening dat in het advies niet is onderbouwd waarom er geformeerd wordt met drie partijen en niet met vier. “De partijen met zetelwinst buitenspel zetten doet geen recht aan de keuze van de Bredanaars. Het belang van Breda moet zwaarder wegen dan wie elkaar vasthoudt of wie de minste weerstand geeft aan de VVD”, vond ze.
‘Droomcoalitie’
“Onze droomcoalitie was die van GroenLinks-PvdA, D66, CDA en Breda Beslist. Een combinatie die veel meer recht doet aan de stad en al haar inwoners.” “U wilt de grootste partij dus uitsluiten van de coalitie?”, vroeg Förster. “De meeste mensen die mochten stemmen hebben niet op de VVD gestemd”, was het antwoord van Verdaasdonk. Dat kon Förster niet ontkennen.
Lennard van Mil (LPF) hield zijn maidenspeech. Er werd een attribuut onder een doek voor hem binnengebracht, wat voorzitter Paul Depla stoorde. “Het is niet de bedoeling dat niet-raadsleden door de raadszaal lopen en zeker ook niet dat er toneelstukken worden opgevoerd”, maakte hij duidelijk aan het nieuwe raadslid. Hij maakte voor één keer een uitzondering.
Gevoel van frustratie
Het attribuut bleek een uitvergrote Facebookpost van Eddie Förster te zijn van de dag voor de verkiezingen. Förster roept daarin op om de toekomst van onze stad en dorpen niet ‘links’ te laten liggen. Het verbaasde Van Mil dat nu toch een coalitie met een linkse partij is voorgesteld.
Van Woudenberg van FvD pleitte voor een andere formateur om het proces voort te zetten. Joek van Pul van D66 kreeg het gevoel dat de enige reden hiervoor is dat het FvD het niet eens is met de keuze van de coalitie. Hij herkende wel het gevoel van frustratie bij enkele partijen. Precies datzelfde gevoel had hij vier jaar geleden, toen D66 met zeven zetels geen deel uitmaakte van de coalitie.
Vertrouwen in verkenner
Het grootste thema in het duidingsdebat was en bleef de grootstedelijkheid die de formerende partijen voor ogen hebben, met name de bouw van ’t Zoet. De angst bij een aantal partijen is dat de snelle bouw ten koste gaat van de wijken en dorpen. Inge Verdaasdonk merkte op dat de grootstedelijke ambities niet of nauwelijks te zien waren in de partijprogramma’s. “De burger die ging kiezen kon niet weten dat dit het thema zou zijn waarop geformeerd ging worden.”
Er werden meerdere moties ingediend op het einde van de avond. De eerste was de belangrijkste: blijft Cees Meeuwis het formatieproces leiden? De drie beoogde coalitiepartijen hebben vertrouwen in de kwaliteiten van de verkenner en willen hem graag de coalitie laten formeren. Bij stemming zijn dertig raadsleden voor zijn aanstelling als formateur. Alleen CDA, SP en FvD stemden tegen, waarna voorzitter Paul Depla Cees Meeuwis feliciteerde met zijn opdracht.
